W zabawie „Koło emocji” ze scenariusza nr 12 dzieci rozmawiają po kolei o każdej emocji, a potem wspólnie ozdabiają duże koło tym, co im się z nią kojarzy. Prowadzący pyta przy tym, jak można pomóc osobie, która daną emocję przeżywa. Przebieg tej zabawy z zestawu „Emocjonalne zadania” publikujemy niżej w opracowaniu redakcyjnym, a dwie kolejne zabawy o empatii z tego samego zestawu opisujemy w skrócie.
W skrócie. Wiek: 4–9 lat · grupa: jedno koło na grupę do 8 uczestników, przy większej grupie kilka kół · czas: około 10 minut rozmowy o emocjach plus ozdabianie koła i podsumowanie · materiały: duża kartka z kołem (wzór w zestawie), karty emocji, kredki, mazaki, farby, bibuła, plastelina · cel: dzieci rozpoznają i wyrażają różne emocje oraz rozwijają empatię w grupie.
Co ćwiczą dzieci
Cele trzech zabaw ze scenariuszy:
- dziecko nazywa emocję i może opowiedzieć krótką historię, w której ją przeżyło,
- dziecko mówi, jakie reakcje i zachowania są typowe dla danej emocji i jak można pomóc osobie, która ją przeżywa,
- dziecko uczy się rozpoznawać, że różne osoby mogą inaczej przeżywać to samo miejsce, na przykład szkołę albo szpital,
- dzieci mogą odpowiedzieć wsparciem na opowieść kolegi lub koleżanki: „Rozumiemy, że w tej sytuacji odczuwałeś/odczuwałaś smutek. Czy możemy ci pomóc?”,
- dziecko rozpoznaje emocję po mimice, gestach i ruchach ciała, bez słów.
Siedem obszarów umiejętności TUS i przykładowy przebieg jednych zajęć opisujemy we wpisie Zajęcia TUS: jak wyglądają, dla kogo są i co się na nich ćwiczy.
Przebieg zabawy „Koło emocji” ze scenariusza nr 12 krok po kroku
| Element | Opis |
|---|---|
| Wiek | 4–9 lat |
| Grupa | jedno koło na grupę do 8 uczestników; przy większej grupie kilka kół, tak aby w grupie nie było więcej niż 6–8 osób |
| Materiały | duża kartka w kształcie koła (wzór: materiał nr 6 w zestawie), karty emocji (materiał nr 1), bibuła, mazaki, kredki, plastelina, farby |
| Cel | dzieci identyfikują i wyrażają różne emocje oraz rozwijają empatię w grupie |
| Źródło | „Emocjonalne zadania”, scenariusz 12 |
- Przygotowanie. Prowadzący rysuje na dużej kartce koło i nakleja na nim symbole emocji z kart. Dzieli koło na tyle pól, żeby zmieściły się wszystkie wybrane emocje. Przygotowuje jedno koło na grupę do 8 uczestników, a dla większych grup kilka kartek. Rozkłada materiały do ozdabiania: kredki, mazaki, farby, bibuły, plastelinę.
- Zasady. Prowadzący zbiera dzieci wokół koła i wyjaśnia, że wspólnie stworzą koło emocji, na którym będą odkrywać różne uczucia. Dzieci rysują lub naklejają w polu danej emocji to, co im się z nią kojarzy.
- Rozmowa o emocjach (około 10 minut). Przed ozdabianiem grupa omawia po kolei każdą emocję na kole. Prowadzący prosi dzieci, żeby podzieliły się sytuacją, skojarzeniem albo kolorem, które łączą z tą emocją. Każde dziecko może opowiedzieć krótką historię związaną z tą emocją; czas prowadzący dopasowuje do tego, ile dzieci chcą opowiedzieć.
- Tworzenie koła. Dzieci siadają wokół koła i ozdabiają kolejne pola. Prowadzący zachęca do słuchania innych i okazywania empatii: pyta, jakie reakcje i zachowania są typowe dla danej emocji oraz jak można pomóc osobie, która ją przeżywa. Prowadzący zwraca uwagę, czy wszystkie dzieci są zaangażowane w tworzenie koła.
- Podsumowanie. Każde dziecko może opowiedzieć grupie, co dodało do koła emocji i z czym to jest związane. Prowadzący pyta, czego dzieci dowiedziały się o emocjach i czy coś je zaskoczyło podczas wspólnej pracy. Na koniec zachęca dzieci do rozmowy z rodzicami lub opiekunami o swoich uczuciach i doświadczeniach, a nawet do stworzenia własnych kół emocji z domownikami.
Gotowe koło może potem ozdabiać salę, dzięki czemu grupa może do niego wracać.
Jak włączyć zabawy w zajęcia TUS
Na zajęciach TUS grupa pracuje nad jedną konkretną umiejętnością naraz, w czterech krokach: prowadzący pokazuje umiejętność w scence, dzieci odgrywają podobną sytuację w parach lub trójkach, grupa i prowadzący omawiają, co się udało, a na koniec każde dziecko ustala z prowadzącym, gdzie wypróbuje tę umiejętność przed kolejnymi zajęciami, i na następnych zajęciach opowiada, jak poszło. Udział w scence jest dobrowolny: dziecko, które nie jest gotowe, może zostać obserwatorem z zadaniem (na przykład: „zwróć uwagę, jakimi słowami Ola zaczęła rozmowę”) albo zagrać scenkę w parze z prowadzącym.
Scenariusz „Koła emocji” sam podsuwa zadanie między zajęciami: prowadzący zachęca dzieci do rozmowy z rodzicami lub opiekunami o uczuciach i może zachęcić je do stworzenia koła emocji z domownikami.
Dwie kolejne zabawy o empatii z tego samego zestawu
„Emocjonalna podróż” (scenariusz 6). Prowadzący przygotowuje planszę z ilustracjami miejsc, takich jak plaża, park, szkoła, dom, plac zabaw, szpital (materiał nr 4), i karty emocji (materiał nr 1). Dzieci „podróżują” po planszy i przy każdym miejscu mówią, z czym im się kojarzy, czy tam były i jakie emocje można tam odczuwać. Każde dziecko ma prawo się wypowiedzieć, po podniesieniu ręki, w kolejności; prowadzący nie przerywa opowieści, a dziecko, które opowiada jednym zdaniem, może dopytać, czy było w takiej sytuacji i kto mu towarzyszył. Po opowieści inne dzieci mogą zareagować wsparciem: „Rozumiemy, że w tej sytuacji odczuwałeś/odczuwałaś smutek. Czy możemy ci pomóc?”. Po rozmowie o każdym miejscu dzieci przyklejają przy nim emocje, które im się z nim kojarzą. Prowadzący nie naciska na dziecko, które nie jest gotowe do omawiania swoich emocji, a na koniec pyta, czy dzieci zrozumiały, że każdy może mieć inne emocje w tym samym miejscu.
„Emocjonalne kalambury” (scenariusz 13). Prowadzący dzieli uczestników na dwie drużyny i przygotowuje karty z ilustracjami sytuacji (materiał nr 2 lub 7). Jedna osoba z drużyny losuje sytuację, pokazuje ją grupie i bez słów, gestami, mimiką i ruchem ciała, przedstawia emocję, którą mogłaby w niej odczuwać. Drużyna ma określony czas, na przykład minutę, na odgadnięcie emocji; za trafienie dostaje punkt, inaczej punkt trafia do drużyny przeciwnej. Jeśli dziecko ma trudność z pokazaniem emocji, prowadzący może podpowiedzieć. Po grze prowadzący rozmawia z dziećmi o tym, jakie sygnały pomogły im rozpoznać emocje u innych.
Zestaw „Emocjonalne zadania” zawiera 15 scenariuszy gier i zabaw dla dzieci 4–9 lat oraz ponad 150 kart z ilustracjami w formacie A5. Scenariusz „Lodołamacze emocji” z kartami emocji pobierzesz bezpłatnie na stronie Scenariusze zajęć TUS, gdzie jest też tabela wszystkich scenariuszy według wieku i tematu.
Materiały do zabaw o empatii
Emocjonalne zadania: 15 scenariuszy zajęć
15 scenariuszy gier i zabaw o emocjach oraz ponad 150 kart z ilustracjami, PDF do wydruku · 4–9 lat
54 karty do ćwiczeń z rozpoznawania i nazywania emocji · 3–10 lat
Temat: Komunikacja i współpraca
Karty rozmowy o emocjach i inne pomoce do wyboru
Najczęstsze pytania o ćwiczenia z empatii dla dzieci
Od jakiego wieku dzieci mogą bawić się w „Koło emocji”?
Autorka przygotowała zestaw dla dzieci 4–9 lat. Na rozmowę o emocjach proponuje około 10 minut, „w zależności od potrzeby dzieci dotyczącej dzielenia się swoimi historiami”, a emocje na kole prowadzący wybiera sam, więc z młodszymi dziećmi może ich być mniej.
Ile dzieci może pracować przy jednym kole?
Scenariusz zakłada jedno koło na grupę do 8 uczestników. Przy większej grupie prowadzący przygotowuje kilka kół i dzieli dzieci na mniejsze grupy, liczące najwyżej osiem osób.
Czy potrzebuję kart emocji?
Tak, do „Koła emocji” i „Emocjonalnej podróży” prowadzący przygotowuje karty emocji z materiału nr 1 zestawu (do wydruku); dostępne są też jako fizyczne Karty Emocji dla dzieci (54 karty). Do „Emocjonalnych kalamburów” prowadzący wykorzystuje karty z ilustracjami sytuacji z materiału nr 2 lub 7.
Czy te zabawy nadają się na zajęcia TUS w przedszkolu?
Tak. Autorka opisuje zestaw jako scenariusze zajęć grupowych, które sprawdzą się zarówno w przedszkolu, jak i w klasach 1–3, a także podczas zajęć dodatkowych czy wyjazdów szkolnych. Pomoce dla najmłodszych zebraliśmy na stronie Materiały i pomoce TUS dla przedszkolaków.
W jakiej formie dostanę scenariusze?
Po złożeniu zamówienia dostajesz mailem pliki PDF: 15 scenariuszy i materiały pomocnicze, razem 98 stron A4. Drukujesz je wielokrotnie na potrzeby swoich zajęć; licencja obejmuje osobę, która dokonała zakupu.
Zobacz też
- Zabawy integracyjne dla dzieci 4–9 lat: przebieg „Sztafety emocji”
- Zabawy na współpracę dla dzieci 4–9 lat: przebieg „Gry w kategorie emocji”
- Pierwsze zajęcia TUS: przygotowanie grupy, kontrakt i zabawa „Zgadnij emocję”
- TUS dla nastolatków: co ćwiczy młodzież 12–18 lat i 21 scenariuszy zajęć
- Rozwiązywanie konfliktów: ćwiczenia dla młodzieży 12–18 lat: przebieg ćwiczenia „Mapowanie konfliktu”
- Scenariusze zajęć TUS: darmowy scenariusz „Lodołamacze emocji” i tabela tematów według wieku
- Materiały i pomoce TUS dla przedszkolaków: pomoce dla najmłodszych
- Pomoce TUS: karty, gry i plansze do treningu umiejętności społecznych
- Tematy zajęć TUS: lista tematów do dziennika z dobranymi materiałami
- Zajęcia TUS: jak wyglądają, dla kogo są i co się na nich ćwiczy
