Przed pierwszymi zajęciami TUS prowadzący dobiera grupę, a na pierwszych zajęciach spisuje z dziećmi krótki kontrakt. Na początek pracy z grupą autorka zaleca darmowy scenariusz „Lodołamacze emocji”. Na tej stronie zbieramy pięć kroków przygotowania z wpisu „Zajęcia TUS” i publikujemy w opracowaniu redakcyjnym przebieg zabawy „Zgadnij emocję” ze scenariusza nr 3 tego samego zestawu, w której dziecko opisuje wylosowaną sytuację z ilustracji, a grupa nazywa emocje.
W skrócie. Wiek: 4–9 lat · forma pracy: cała grupa, w każdej rundzie jedno dziecko opisuje sytuację · czas: gra trwa, aż każde dziecko opisze przynajmniej jedną sytuację · materiały: ilustracje sytuacji (materiał nr 2, do 50 ilustracji) · obszar TUS: rozpoznawanie i nazywanie emocji · cel: dzieci rozumieją, że każdy może inaczej wyrażać tę samą emocję.
Jak zacząć: pięć kroków z wpisu „Zajęcia TUS”
- Dobierz grupę. Prowadzący wybiera dzieci w podobnym wieku i o zbliżonych potrzebach; w mniejszej grupie każde dziecko zdąży odegrać scenkę.
- Ustal zasady z grupą. Na pierwszych zajęciach prowadzący spisuje z dziećmi krótki kontrakt i wraca do niego na początku każdych kolejnych zajęć.
- Wybierz umiejętności na semestr. Prowadzący dobiera je do potrzeb grupy i zostawia czas na powtórki; jedna umiejętność może zająć kilka zajęć.
- Przygotuj scenariusze i materiały. Prowadzący zaczyna od darmowego scenariusza „Lodołamacze emocji”, a pomoce do kolejnych tematów wybiera na stronie Pomoce TUS.
- Włącz rodziców i wychowawcę. Prowadzący pisze im, nad czym grupa pracuje w tym tygodniu i jakie zadanie dostało dziecko; dzięki temu dorośli w domu i w klasie zauważą jego próbę i ją docenią.
Na zajęciach TUS grupa pracuje nad jedną konkretną umiejętnością naraz, w czterech krokach. Prowadzący pokazuje umiejętność w scence. Dzieci odgrywają podobną sytuację w parach lub trójkach. Grupa i prowadzący omawiają, co się udało. Na koniec każde dziecko ustala z prowadzącym, gdzie wypróbuje tę umiejętność przed kolejnymi zajęciami, i na następnych zajęciach opowiada, jak poszło. Udział w scence jest dobrowolny: dziecko, które nie jest gotowe, może zostać obserwatorem z zadaniem (na przykład: „zwróć uwagę, jakimi słowami Ola zaczęła rozmowę”) albo zagrać scenkę w parze z prowadzącym. Na każdych kolejnych zajęciach prowadzący przypomina zasady grupy, a dzieci opowiadają, jak poszło zadanie z poprzedniego tygodnia.
Co dzieci ćwiczą w opisanych zabawach
Cele dwóch zabaw ze scenariuszy:
- dziecko opisuje sytuację z ilustracji i mówi, co osoba na ilustracji może czuć i z czego ta sytuacja może wynikać („Zgadnij emocję”),
- dzieci nazywają emocje, które mogą pojawić się w opisanej sytuacji, i rozumieją, że każdy może inaczej wyrażać tę samą emocję („Zgadnij emocję”),
- dziecko wybiera kartę i przedstawia widoczną na niej emocję mimiką, gestami i dźwiękami, a grupa zgaduje („Lodołamacze emocji”),
- dzieci rozmawiają o tym, co może wywołać daną emocję i jak sobie z nią radzić (obie zabawy).
Siedem obszarów umiejętności TUS i przykładowy przebieg jednych zajęć opisujemy we wpisie Zajęcia TUS: jak wyglądają, dla kogo są i co się na nich ćwiczy.
Przebieg zabawy „Zgadnij emocję” ze scenariusza nr 3 krok po kroku
| Element | Opis |
|---|---|
| Wiek | 4–9 lat |
| Forma pracy | cała grupa; w każdej rundzie jedno dziecko opisuje wylosowaną sytuację, pozostałe nazywają emocje |
| Czas | gra trwa do momentu, aż każde dziecko opisze przynajmniej jedną sytuację; scenariusz nie podaje minut |
| Materiały | ilustracje sytuacji (materiał nr 2, maksymalnie 50 ilustracji), każda wydrukowana na osobnej kartce |
| Cel | dzieci rozpoznają i nazywają emocje oraz rozumieją, że każdy może inaczej wyrażać tę samą emocję |
| Źródło | „Emocjonalne zadania”, scenariusz 3 |
- Przygotowanie. Prowadzący drukuje karty z ilustracjami sytuacji z codziennego życia dzieci, każdą na osobnej kartce. Przykład z zestawu: dziecko znajduje ulubioną zabawkę, którą zgubiło.
- Rozmowa o emocjach. Prowadzący zaczyna od krótkiej rozmowy i zadaje pytania w rodzaju: „Jakie emocje znacie?”, „W jakich sytuacjach odczuwacie radość, a w jakich smutek?”, „Czy różne sytuacje mogą wywoływać inne emocje?”.
- Zasady gry. Prowadzący wyjaśnia, że w każdej rundzie jedna osoba opisze wylosowaną sytuację i odpowie na kilka pytań, a zadaniem grupy będzie nazwanie emocji, jakie mogą w tej sytuacji się pojawić. Gra trwa, aż każdy opisze przynajmniej jedną sytuację.
- Rozgrywka. Dziecko losuje jedną kartę. Dziecko opisuje sytuację z ilustracji i mówi, co jej bohaterowie mogą czuć i z czego ta sytuacja może wynikać. Prowadzący pyta także, czy dziecko zna podobne sytuacje ze swojego życia.
- Zgadywanie emocji. Prowadzący pozwala dzieciom odgadnąć, jakie emocje pojawiają się w opisywanej sytuacji. Prowadzący może zadawać pytania pomocnicze: czy dzieci były w takiej sytuacji, jak sobie z nią poradziły, z kim o niej rozmawiały, gdzie szukały pomocy.
- Podsumowanie. Gdy każde dziecko opisze przynajmniej jedną sytuację, prowadzący przeprowadza krótką rozmowę o tym, jakie sytuacje mogą wywoływać różne emocje. Prowadzący pyta, czy są inne sytuacje, które wywołują w dzieciach trudne emocje (złość, smutek, żal, gniew, strach), i jak można sobie z nimi radzić. Prowadzący podkreśla, że wszystkie emocje są właściwe i normalne oraz że ważne jest ich rozumienie i wyrażanie. Na zakończenie prowadzący zachęca dzieci do rozmawiania o swoich emocjach z rodzicami lub opiekunami.
Zabawa na start z tego samego zestawu
„Lodołamacze emocji” (scenariusz 1). Prowadzący układa na podłodze lub stole w formie okręgu duże karty z wyrazami twarzy przedstawiającymi różne emocje, na przykład radość, smutek, złość i strach (materiał nr 1), i omawia z dziećmi kilka emocji. Każde dziecko po kolei wchodzi do środka koła, wybiera jedną kartę, nie pokazując jej pozostałym, i przedstawia emocję mimiką, gestami i dźwiękami. Reszta grupy zgaduje. Gdy dziecko ma problem z pokazaniem emocji, prowadzący robi minutową przerwę i na osobności podpowiada, jak może ją pokazać. Zabawa trwa, aż wszystkie dzieci odegrają swoją emocję; na koniec prowadzący pyta o wrażenia i wnioski. Pełny scenariusz z kartami emocji (PDF, 16 stron) pobierzesz za darmo na stronie Scenariusze zajęć TUS.
Zestaw „Emocjonalne zadania” zawiera 15 scenariuszy gier i zabaw dla dzieci 4–9 lat oraz ponad 150 kart z ilustracjami w formacie A5. Tabelę wszystkich scenariuszy według wieku i tematu znajdziesz na stronie Scenariusze zajęć TUS.
Materiały na pierwsze zajęcia TUS
Emocjonalne zadania: 15 scenariuszy zajęć
15 scenariuszy gier i zabaw o emocjach oraz ponad 150 kart z ilustracjami, PDF do wydruku · 4–9 lat
54 karty do ćwiczeń z rozpoznawania i nazywania emocji · 3–10 lat
Emocjonalne przygody przedszkolaków: gra integracyjna (PDF)
60 stron A4, gra integracyjna do wydruku · 3–6 lat
Najczęstsze pytania o pierwsze zajęcia TUS
Ile trwają pierwsze zajęcia TUS i jak długo trwa cykl?
Jedne zajęcia trwają zwykle 45–60 minut i odbywają się raz w tygodniu, a cykl obejmuje zwykle 10–15 zajęć. W publicznej szkole objętej rozporządzeniem o pomocy psychologiczno-pedagogicznej godzina zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne trwa co do zasady 45 minut.
Ile dzieci powinno być w grupie na pierwszych zajęciach?
Prowadzący zwykle pracuje z grupą 4–8 dzieci w podobnym wieku i o zbliżonych potrzebach, tak żeby każde dziecko zdążyło odegrać scenkę. Publiczna szkoła organizuje te zajęcia w grupie do 10 uczestników; większą grupę może utworzyć, gdy uzasadniają to potrzeby uczniów.
Co zrobić, gdy dziecko nie chce odegrać scenki?
Dziecko może zostać obserwatorem z zadaniem albo odegrać scenkę w parze z prowadzącym. Udział w scence jest dobrowolny. Gdy dziecko chce uczestniczyć w „Lodołamaczach emocji”, ale nie wie, jak pokazać emocję, prowadzący robi minutową przerwę i podpowiada mu na osobności.
Jakich kart potrzebuję do opisanych zabaw?
Do „Zgadnij emocję” prowadzący drukuje ilustracje sytuacji z materiału nr 2 zestawu, a do „Lodołamaczy emocji” przygotowuje karty emocji z materiału nr 1, które są w darmowym PDF.
W jakiej formie dostanę scenariusze?
Po złożeniu zamówienia dostajesz mailem pliki PDF: 15 scenariuszy i materiały pomocnicze, razem 98 stron A4. Drukujesz je wielokrotnie na potrzeby swoich zajęć; licencja obejmuje osobę, która dokonała zakupu.
Zobacz też
- Zabawy integracyjne dla dzieci 4–9 lat: przebieg „Sztafety emocji”
- Zabawy na współpracę dla dzieci 4–9 lat: przebieg „Gry w kategorie emocji”
- Empatia: ćwiczenia i zabawy dla dzieci 4–9 lat: przebieg zabawy „Koło emocji”
- Scenariusze zajęć TUS: darmowy scenariusz „Lodołamacze emocji” i tabela tematów według wieku
- Pomoce TUS: karty, gry i plansze do treningu umiejętności społecznych
- Tematy zajęć TUS: lista tematów do dziennika z dobranymi materiałami
- Zajęcia TUS: jak wyglądają, dla kogo są i co się na nich ćwiczy
