Nowa podstawa programowa 2026 w przedszkolu: co się zmienia i jak ją wdrożyć

Od 1 września 2026 r. wszystkie przedszkola w Polsce pracują według nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Dokument zmienia nie tylko listę osiągnięć dziecka, ale sam sposób opisywania rozwoju: zamiast czterech obszarów jest dziewięć, pojawiają się kompetencje fundamentalne i przekrojowe, sprawczość oraz obowiązkowe doświadczenia edukacyjne. W tym przewodniku zbieramy wszystko, co dyrektor i nauczyciel przedszkola muszą wiedzieć: podstawę prawną, najważniejsze zmiany, pełną listę obszarów, warunki realizacji i plan wdrożenia. Na końcu link do PDF rozporządzenia i odpowiedzi na najczęstsze pytania.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego 2026: co to jest i od kiedy obowiązuje

Nową podstawę programową wprowadza rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz. U. z 2026 r. poz. 378). Podstawa programowa wychowania przedszkolnego stanowi załącznik nr 1 do tego rozporządzenia. Reforma, której częścią jest ten dokument, występuje w komunikacji MEN pod nazwą „Reforma 26. Kompas Jutra”.

Co się zmienia wobec podstawy z 2017 roku

Podstawa z 2017 r. opisywała rozwój dziecka w czterech obszarach: fizycznym, emocjonalnym, społecznym i poznawczym. Nowy dokument ma inną architekturę. Poniżej najważniejsze różnice, które przekładają się na codzienną pracę i dokumentację.

1. Dziewięć obszarów zamiast czterech. Osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego są opisane w obszarach: społecznym, osobistym, językowym, matematycznym, przyrodniczym, technicznym, cyfrowym, artystycznym i ruchowym. Każdy ma własną, numerowaną listę osiągnięć.
2. Nowe warstwy dokumentu: kompetencje i sprawczość. Obok obszarów podstawa opisuje kompetencje fundamentalne (językowe, matematyczne, cyfrowe, ruchowe), kompetencje przekrojowe (poznawcze, społeczne, osobiste) oraz sprawczość dziecka. Ich rozwijanie jest „wspólnym zadaniem wszystkich nauczycieli”.
3. Wartości wpisane wprost. Działalność wychowawcza przedszkola ma opierać się na wartościach wymienionych w dokumencie: wolność, odpowiedzialność, wspólnota, szacunek, godność, prawda, dobro, piękno, sprawiedliwość i solidarność.
4. Obowiązkowe doświadczenia edukacyjne. Jedenaście konkretnych doświadczeń (siedem co roku, cztery przynajmniej raz w trakcie edukacji przedszkolnej) staje się częścią programu, a nie propozycją.
5. Dobrostan jako warunek uczenia się. Wśród warunków realizacji podstawy dobrostan dzieci jest wymieniony osobno, jako „warunek skutecznego uczenia się i harmonijnego rozwoju”.
6. Przestrzeń sali opisana konkretnie. Dokument proponuje pięć stałych stref, w tym kąciki wyciszenia z wyposażeniem wspierającym regulację emocji.
7. Jasne zasady dotyczące ekranów. Dzieci nie korzystają w przedszkolu indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych (z wyjątkiem racjonalnych usprawnień dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi).
8. Codzienne zajęcia na powietrzu. W każdej grupie wiekowej, a co najmniej raz w tygodniu ponad godzina poza budynkiem przedszkola.
9. Szesnaście zadań przedszkola. Wśród nich wprost: „Przygotowanie dziecka do rozpoznawania, nazywania i rozumienia emocji i uczuć własnych i innych ludzi” (zadanie 8).

Dziewięć obszarów osiągnięć dziecka na koniec wychowania przedszkolnego

Rdzeń dokumentu to lista osiągnięć dziecka w dziewięciu obszarach. W nowej podstawie każdy obszar ma nazwę opisową i numerowane punkty, do których można się odwoływać w planach pracy i arkuszach obserwacji. Łącznie to 113 osiągnięć.

Obszar	Pełna nazwa w rozporządzeniu	Liczba osiągnięć	Przykład osiągnięcia
1. Społeczny	budowanie relacji, działanie z innymi i dla innych	20	„szuka rozwiązań w sytuacjach spornych, rozwiązuje proste konflikty z pomocą dorosłych lub innych dzieci” (pkt 9)
2. Osobisty	poznanie siebie, kierowanie sobą, wybieranie dobra	12	„rozpoznaje i nazywa swoje emocje związane z różnymi sytuacjami, aktualnymi i z przeszłości” (pkt 9)
3. Językowy	komunikowanie się ze światem	21	„podejmuje próby samodzielnego czytania wyrazów i krótkich tekstów, w tym uzupełnionych obrazkiem” (pkt 17)
4. Matematyczny	odkrywanie matematyki wokół siebie	15	„klasyfikuje obiekty według co najmniej dwóch cech jednocześnie” (pkt 5)
5. Przyrodniczy	odkrywanie przyrody i dbanie o nią	12	„dokumentuje zaobserwowane obiekty, zjawiska oraz procesy zachodzące w przyrodzie” (pkt 4)
6. Techniczny	poznawanie techniki przez działanie	9	„buduje obwody elektryczne z użyciem żarówki, brzęczyka i silnika” (pkt 5)
7. Cyfrowy	przygotowanie do bezpiecznego funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym	5	„wskazuje podstawowe zasady higieny cyfrowej” (pkt 3)
8. Artystyczny	odbieranie i tworzenie sztuki	8	„wciela się w różne role podczas spontanicznych i organizowanych działań teatralnych” (pkt 6)
9. Ruchowy	rozwijanie się w ruchu, dbanie o zdrowie i bezpieczeństwo	11	„zgłasza potrzebę odpoczynku, objawy złego samopoczucia, odczuwane dolegliwości” (pkt 10)

Obszary nie są osobnymi „przedmiotami”. Rozporządzenie zaznacza, że wszystkie dziewięć jest obecnych w codziennych aktywnościach, a program wychowania przedszkolnego „jest realizowany w każdym momencie pobytu dziecka w przedszkolu (np. podczas czynności porządkowych, posiłków, spaceru)”.

Obszar osobisty i społeczny: czego dokładnie wymaga nowa podstawa

Dwa pierwsze obszary opisują to, co w praktyce nazywa się edukacją emocjonalną i społeczną. W podstawie z 2017 r. odpowiadały im obszary emocjonalny i społeczny; nowy dokument formułuje je jako konkretne, obserwowalne umiejętności. Na koniec wychowania przedszkolnego dziecko m.in.:

• „mówi o emocjach, które ludzie mogą przeżywać w różnych sytuacjach życia codziennego” (obszar społeczny, pkt 7);
• „szanuje wszystkie dzieci, ich różne upodobania i potrzeby, podaje przykłady wypowiedzi i zachowań, które mogłyby być dla kogoś krzywdzące” (społeczny, pkt 8);
• „wspiera inne dzieci w pokonywaniu smutku, bezradności i poszukiwaniu rozwiązań problemu” (społeczny, pkt 11);
• „dąży do ukończenia zadania mimo trudności, wykazując wytrwałość, zaangażowanie i otwartość na informację zwrotną” (osobisty, pkt 6);
• „wykazuje postawę akceptacji tego, że popełnianie błędów jest czymś naturalnym w procesie uczenia się” (osobisty, pkt 8);
• „rozpoznaje i nazywa swoje emocje związane z różnymi sytuacjami, aktualnymi i z przeszłości” (osobisty, pkt 9);
• „odróżnia potrzeby od pragnień (zachcianek), nazywa swoje potrzeby i proponuje sposób ich zaspokojenia, wyraża sprzeciw w sytuacjach niepewności, zagrożenia, braku komfortu” (osobisty, pkt 10);
• „ma przekonanie, że nauczyciel lub inne dzieci mogą stanowić wsparcie w trudnych sytuacjach, w razie potrzeby prosi o pomoc” (osobisty, pkt 11);
• „stosuje znane mu sposoby radzenia sobie ze stresem” (osobisty, pkt 12).

Każdy z tych punktów wymaga sytuacji, w których dziecko może nazwać emocję, potrzebę albo sposób radzenia sobie, a nauczyciel ma czym tę sytuację zbudować: kartami, plakatami, grą, zeszytem ćwiczeń. Dla przedszkoli przygotowaliśmy materiały do nowej podstawy programowej dla przedszkola rozpisane według obszaru i numeru osiągnięcia, tak aby dało się je od razu powiązać z rocznym planem pracy.

Kompetencje fundamentalne, przekrojowe i sprawczość: nowy język dokumentu

Wiele osób szuka w nowej podstawie „kompetencji kluczowych”. Tego terminu rozporządzenie nie używa. Dokument porządkuje kompetencje inaczej:

Podstawa podkreśla, że dzieci „w naturalny sposób rozwijają swoje kompetencje przekrojowe w trakcie zabawy oraz w sytuacjach edukacyjnych tworzonych przez nauczyciela”. Nie chodzi więc o osobne zajęcia z kompetencji, tylko o to, jak zaprojektowana jest zabawa i codzienny rytm dnia.

W praktyce ten układ oznacza, że plan pracy i obserwacja dziecka powinny obejmować trzy pytania: co dziecko potrafi (osiągnięcia w obszarach), jakie kompetencje rozwija (fundamentalne i przekrojowe) oraz na ile działa z własnej inicjatywy (sprawczość).

Doświadczenia edukacyjne: siedem co roku i cztery raz w trakcie edukacji

Nowością, którą łatwo przeoczyć, są obowiązkowe doświadczenia edukacyjne. Rozporządzenie wymienia je jako coś, co dziecko robi, a nie coś, co nauczyciel może zaproponować.

Praktyczna wskazówka: doświadczenia „raz w trakcie edukacji” najłatwiej zgubić, bo żaden pojedynczy rok ich nie wymusza. Warto rozpisać wszystkie jedenaście na grupy wiekowe i miesiące już na początku roku szkolnego, a przy dzieciach, które dołączają do przedszkola później, sprawdzić, czego jeszcze nie doświadczyły.

Warunki realizacji: co zmienia się w codziennej pracy przedszkola

Część „Warunki i sposób realizacji” to najbardziej praktyczny fragment dokumentu. Wymienia jedenaście warunków i priorytetów (m.in. wszechstronny rozwój, aktywność poznawcza, wychowanie, dobrostan, przestrzeń edukacyjna, edukacja włączająca, metody nauczania, wspólnota, rodzina) i przekłada je na konkretne zapisy.

Przestrzeń sali i pięć stref. Nauczyciele „w przemyślany sposób kształtują przestrzeń sali i przedszkola, tak aby sprzyjała uczeniu się oraz dobrostanowi dzieci”. Jako stałe strefy rozporządzenie proponuje: czytelnictwa, budowania i konstruowania, działań artystycznych, umiejętności odpoczywania oraz odkrywania świata nauki i przyrody. Strefa odpoczywania to kąciki wyciszenia, „szczególnie pomocne dla dzieci wymagających wsparcia w zakresie regulacji emocji i przetwarzania bodźców sensorycznych”, wyposażone np. w słuchawki wyciszające, miękkie siedziska, przytulanki obciążeniowe, lampki o ciepłym świetle oraz zabawki sensoryczne i antystresowe. Aranżacja ma uwzględniać bariery architektoniczne i sensoryczne.

Samodzielność w codziennych czynnościach. Dzieci powinny mieć możliwość nakrywania do stołu, samodzielnego nakładania posiłków, sprzątania po nich, porządkowania sali i przygotowania się do wyjścia. Posiłki mają być „celebrowane”: spokojnie, z nauką posługiwania się sztućcami, bez presji, że trzeba zjeść wszystko i szybko.

Ekrany. Dzieci „nie korzystają indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych”, z wyjątkiem dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, dla których urządzenie jest racjonalnym usprawnieniem. Nauczyciel używa urządzeń do celów dydaktycznych „tylko w niezbędnym zakresie”, z zachowaniem higieny cyfrowej. Rozporządzenie wprost wymaga, aby w przygotowaniu dzieci do świata cyfrowego „aktywny udział” brali rodzice.

Powietrze. Zajęcia na świeżym powietrzu codziennie, w każdej grupie wiekowej, a co najmniej raz w tygodniu pobyt poza budynkiem przedszkola dłuższy niż godzina. Wyjątkiem są dni z alertami Rządowego Centrum Bezpieczeństwa lub szczególnie niesprzyjającą pogodą.

Zabawa swobodna i rytm dnia. Codzienna zabawa swobodna jest „nieodzownym warunkiem” rozwoju i realizacji programu. Pobyt w przedszkolu opiera się na rytmie dnia, który daje dzieciom poczucie bezpieczeństwa i kontroli, szczególnie ważne dla dzieci ze specjalnymi potrzebami rozwojowymi.

Pomoce drukowane jako uzupełnienie. Dzieci „najlepiej uczą się przez osobiste działanie i zaangażowanie”, a „Wszelkie pomoce drukowane mają charakter uzupełniający, umożliwiają utrwalenie wiedzy i umiejętności dzieci”. To ważna wskazówka przy doborze materiałów: karty pracy i zeszyty mają wspierać doświadczenie, nie je zastępować.

Obserwacja i współpraca z rodzicami. Nauczyciele obserwują dzieci „w możliwie różnorodnych sytuacjach”, informują rodziców o postępach, omawiają wyniki obserwacji i ustalają zakres wsparcia. Dla dzieci, które w danym roku idą do szkoły, opracowują diagnozę dojrzałości szkolnej.

Język obcy i języki mniejszości. Nauka języka obcego nowożytnego odbywa się przez zabawę, zintegrowana z codziennymi czynnościami. Rozporządzenie określa też, kiedy przygotowanie do języka obcego nie dotyczy dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego.

Jak wdrożyć nową podstawę programową w przedszkolu: plan dla dyrektora

Poniższy plan porządkuje wdrożenie w siedmiu krokach. Szczegółową listę kontrolną z odwołaniami do przepisów znajdziesz w osobnym artykule: Kompas Jutra 2026 w przedszkolu: 7 rzeczy, które warto sprawdzić.

1. Program wychowania przedszkolnego. Sprawdź, czy program, z którego korzysta placówka, jest zgodny z nową podstawą. Dyrektor dopuszcza program do użytku po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej (art. 22a ustawy o systemie oświaty). Jeżeli statut odwołuje się do podstawy z 2017 r., wymaga aktualizacji.
2. Plan pracy według dziewięciu obszarów. Przebuduj roczny plan tak, aby każdy obszar i każde z jedenastu doświadczeń edukacyjnych miały swoje miejsce w kalendarzu grup.
3. Arkusze obserwacji i diagnoza gotowości szkolnej. Narzędzia zbudowane pod cztery obszary z 2017 r. nie pasują do nowego układu. Zaktualizuj je przed pierwszymi obserwacjami w roku 2026/2027, uwzględniając kompetencje i sprawczość.
4. Przestrzeń. Przejrzyj sale pod kątem pięciu stref, w szczególności kącika wyciszenia i strefy konstruowania, oraz dostępności dla dzieci z niepełnosprawnościami.
5. Zasady ekranowe. Spisz zasady placówki dotyczące urządzeń ekranowych i przekaż je rodzicom; podstawa czyni z higieny cyfrowej wspólną odpowiedzialność przedszkola i rodziny.
6. Rodzice. Zaplanuj, jak i kiedy informujesz rodziców o nowym układzie obserwacji, o doświadczeniach edukacyjnych (część z nich, jak wyjścia czy zakupy w sklepie, wymaga ich zgody i udziału) oraz o zasadach dotyczących ekranów.
7. Materiały do obszaru osobistego i społecznego. Do zapisów o emocjach, potrzebach, konfliktach i radzeniu sobie ze stresem potrzebne są pomoce, po które nauczyciel sięga codziennie. Dobieraj je według numeru osiągnięcia, które mają wspierać, a nie według tematu tygodnia.

Nowa podstawa programowa 2026 przedszkole: PDF do pobrania

• Pełny tekst rozporządzenia wraz z załącznikiem nr 1 (podstawa programowa wychowania przedszkolnego, s. 3–23 pliku): Dz. U. z 2026 r. poz. 378, PDF na stronie Dziennika Ustaw.
• Karta rozporządzenia w ISAP (metryka, akty zmieniające): isap.sejm.gov.pl, Dz.U. 2026 poz. 378.
• Dziewięć obszarów na jednej stronie, do druku i powieszenia w pokoju nauczycielskim: pobierz PDF „Dziewięć obszarów osiągnięć dziecka” (A4, 1 strona).

Materiały do nowej podstawy programowej dla przedszkola

Emocjolandia tworzy pomoce do edukacji emocjonalnej i społecznej dzieci, z których korzysta ponad 1100 przedszkoli i szkół w Polsce. Na potrzeby nowej podstawy przygotowaliśmy zestaw dla przedszkoli: 4 bloki tematyczne, 30 pozycji, a przy każdej z nich obszar i numer osiągnięcia, które wspiera. Zestaw można zamówić w całości albo blokami, z fakturą z 14-dniowym terminem płatności dla placówek. Szczegóły i formularz zapytania: zestaw przedszkolny do nowej podstawy programowej 2026.