Przewodnik dla dyrektorów i nauczycieli przedszkoli

Nowa podstawa programowa 2026 w przedszkolu: co się zmienia i jak ją wdrożyć

Od 1 września 2026 r. wszystkie przedszkola w Polsce pracują według nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Dokument zmienia nie tylko listę osiągnięć dziecka, ale sam sposób opisywania rozwoju: zamiast czterech obszarów jest dziewięć, pojawiają się kompetencje fundamentalne i przekrojowe, sprawczość oraz obowiązkowe doświadczenia edukacyjne. W tym przewodniku zbieramy wszystko, co dyrektor i nauczyciel przedszkola muszą wiedzieć: podstawę prawną, najważniejsze zmiany, pełną listę 113 osiągnięć z numerami, warunki realizacji i plan wdrożenia. Na końcu znajdziesz link do rozporządzenia, PDF z listą osiągnięć do planu pracy i odpowiedzi na najczęstsze pytania.

Autorka: Marta Bartosik‑Piotrowska, założycielka Emocjolandii

Pobierz PDF: lista osiągnięć Materiały do nowej podstawy programowej

Nowa podstawa programowa 2026 – lista 113 osiągnięć dziecka w przedszkolu (PDF)

lista
PDF

113 osiągnięćz numerami

9 obszarówzamiast czterech

11 doświadczeńobowiązkowych

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego 2026: co to jest i od kiedy obowiązuje

Nową podstawę programową wprowadza rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz. U. z 2026 r. poz. 378). Podstawa programowa wychowania przedszkolnego stanowi załącznik nr 1 do tego rozporządzenia. Reforma, której częścią jest ten dokument, występuje w komunikacji MEN pod nazwą „Reforma 26. Kompas Jutra”.

Wejście w życie

rozporządzenie obowiązuje od 1 września 2026 r. (§ 7).

Od kiedy w przedszkolach

nową podstawę stosuje się od roku szkolnego 2026/2027 (§ 2).

Kogo dotyczy

przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego, czyli także punktów i zespołów przedszkolnych (§ 1 pkt 1). Dotyczy placówek publicznych i niepublicznych.

Wszystkie grupy naraz

bez okresu przejściowego i bez wdrażania rocznikami (jak w szkole, gdzie w 2026/2027 zmiana obejmuje tylko klasy I i IV). Od pierwszego dnia roku szkolnego według nowych zapisów pracują wszystkie grupy, od trzylatków po zerówkę.

Co przestaje obowiązywać

rozporządzenie z 14 lutego 2017 r. traci moc w zakresie podstawy programowej wychowania przedszkolnego (§ 6).

Ośrodki dla dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi

nowa podstawa obowiązuje także tam, gdzie dzieci realizują roczne przygotowanie przedszkolne w ośrodkach (§ 3).

Co się zmienia wobec podstawy z 2017 roku

Podstawa z 2017 r. opisywała rozwój dziecka w czterech obszarach: fizycznym, emocjonalnym, społecznym i poznawczym. Nowy dokument ma inną architekturę. Poniżej najważniejsze różnice, które przekładają się na codzienną pracę i dokumentację.

Dziewięć obszarów zamiast czterech.

Osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego są opisane w obszarach: społecznym, osobistym, językowym, matematycznym, przyrodniczym, technicznym, cyfrowym, artystycznym i ruchowym. Każdy ma własną, numerowaną listę osiągnięć.

Nowe warstwy dokumentu: kompetencje i sprawczość.

Obok obszarów podstawa opisuje kompetencje fundamentalne (językowe, matematyczne, cyfrowe, ruchowe), kompetencje przekrojowe (poznawcze, społeczne, osobiste) oraz sprawczość dziecka. Ich rozwijanie jest „wspólnym zadaniem wszystkich nauczycieli”.

Wartości wpisane wprost.

Działalność wychowawcza przedszkola ma opierać się na wartościach wymienionych w dokumencie: wolność, odpowiedzialność, wspólnota, szacunek, godność, prawda, dobro, piękno, sprawiedliwość i solidarność.

Obowiązkowe doświadczenia edukacyjne.

Jedenaście konkretnych doświadczeń (siedem co roku, cztery przynajmniej raz w trakcie edukacji przedszkolnej) staje się częścią programu, a nie propozycją.

Dobrostan jako warunek uczenia się.

Wśród warunków realizacji podstawy dobrostan dzieci jest wymieniony osobno, jako „warunek skutecznego uczenia się i harmonijnego rozwoju”.

Przestrzeń sali opisana konkretnie.

Dokument proponuje pięć stałych stref, w tym kąciki wyciszenia z wyposażeniem wspierającym regulację emocji.

Jasne zasady dotyczące ekranów.

Dzieci nie korzystają w przedszkolu indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych (z wyjątkiem racjonalnych usprawnień dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi).

Codzienne zajęcia na powietrzu.

W każdej grupie wiekowej, a co najmniej raz w tygodniu ponad godzina poza budynkiem przedszkola.

Szesnaście zadań przedszkola.

Wśród nich wprost: „Przygotowanie dziecka do rozpoznawania, nazywania i rozumienia emocji i uczuć własnych i innych ludzi” (zadanie 8).

Dziewięć obszarów osiągnięć dziecka na koniec wychowania przedszkolnego

Rdzeń dokumentu to lista osiągnięć dziecka w dziewięciu obszarach. W nowej podstawie każdy obszar ma nazwę opisową i numerowane punkty, do których można się odwoływać w planach pracy i arkuszach obserwacji. Łącznie to 113 osiągnięć.

Obszar	Pełna nazwa w rozporządzeniu	Liczba osiągnięć	Przykład osiągnięcia
1Społeczny	budowanie relacji, działanie z innymi i dla innych	20	„szuka rozwiązań w sytuacjach spornych, rozwiązuje proste konflikty z pomocą dorosłych lub innych dzieci” (pkt 9)
2Osobisty	poznanie siebie, kierowanie sobą, wybieranie dobra	12	„rozpoznaje i nazywa swoje emocje związane z różnymi sytuacjami, aktualnymi i z przeszłości” (pkt 9)
3Językowy	komunikowanie się ze światem	21	„podejmuje próby samodzielnego czytania wyrazów i krótkich tekstów, w tym uzupełnionych obrazkiem” (pkt 17)
4Matematyczny	odkrywanie matematyki wokół siebie	15	„klasyfikuje obiekty według co najmniej dwóch cech jednocześnie” (pkt 5)
5Przyrodniczy	odkrywanie przyrody i dbanie o nią	12	„dokumentuje zaobserwowane obiekty, zjawiska oraz procesy zachodzące w przyrodzie” (pkt 4)
6Techniczny	poznawanie techniki przez działanie	9	„buduje obwody elektryczne z użyciem żarówki, brzęczyka i silnika” (pkt 5)
7Cyfrowy	przygotowanie do bezpiecznego funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym	5	„wskazuje podstawowe zasady higieny cyfrowej” (pkt 3)
8Artystyczny	odbieranie i tworzenie sztuki	8	„wciela się w różne role podczas spontanicznych i organizowanych działań teatralnych” (pkt 6)
9Ruchowy	rozwijanie się w ruchu, dbanie o zdrowie i bezpieczeństwo	11	„zgłasza potrzebę odpoczynku, objawy złego samopoczucia, odczuwane dolegliwości” (pkt 10)

Obszary nie są osobnymi „przedmiotami”. Rozporządzenie zaznacza, że wszystkie dziewięć jest obecnych w codziennych aktywnościach, a program wychowania przedszkolnego „jest realizowany w każdym momencie pobytu dziecka w przedszkolu (np. podczas czynności porządkowych, posiłków, spaceru)”.

Pełna lista 113 osiągnięć z numerami

Poniżej wszystkie osiągnięcia w brzmieniu z załącznika nr 1 do rozporządzenia. Numer przed punktem (np. 2.9) to obszar i punkt, więc można go wpisać wprost do planu pracy i arkusza obserwacji. Kliknij obszar, aby rozwinąć listę.

11. Obszar społeczny: budowanie relacji, działanie z innymi i dla innych (20)

1.1udziela informacji o sobie i swoich rodzicach, w tym podaje swoje imię i nazwisko, adres zamieszkania, wie, komu może takich informacji udzielać
1.2bierze udział w aktywnościach zaproponowanych przez innych, zgłasza własne pomysły, jest otwarte na współdziałanie
1.3uzgadnia zasady dzielenia się zabawkami lub materiałami w trakcie podejmowanych aktywności
1.4bierze udział w podejmowaniu decyzji w grupie, akceptuje wspólnie podjęte decyzje, nawet jeżeli nie są zgodne z jego oczekiwaniami
1.5stosuje zwroty grzecznościowe
1.6przestrzega zasad zachowania się w grupie i miejscach publicznych, w tym zasad prawidłowego zachowania się na drodze i w środkach komunikacji
1.7mówi o emocjach, które ludzie mogą przeżywać w różnych sytuacjach życia codziennego
1.8szanuje wszystkie dzieci, ich różne upodobania i potrzeby, podaje przykłady wypowiedzi i zachowań, które mogłyby być dla kogoś krzywdzące
1.9szuka rozwiązań w sytuacjach spornych, rozwiązuje proste konflikty z pomocą dorosłych lub innych dzieci
1.10pomaga innym w wykonaniu zadania, gdy jest to potrzebne, udziela wskazówek
1.11wspiera inne dzieci w pokonywaniu smutku, bezradności i poszukiwaniu rozwiązań problemu
1.12dostrzega różnorodność i znaczenie funkcji pełnionych przez ludzi w społeczeństwie, przyjmuje je w zabawie (np. w sklep)
1.13charakteryzuje pracę osób wykonujących różne zawody i zdaje sobie sprawę, że dzięki pracy osiąga się dochód
1.14wyjaśnia, do czego służą pieniądze, ma świadomość, że ludzie dysponują ograniczoną ilością pieniędzy oraz że po wydaniu pieniędzy na zakup towaru lub usługi nie można ich już wydać na coś innego
1.15wyjaśnia, na czym polega oszczędzanie oraz dlaczego warto oszczędzać
1.16odczuwa i wyjaśnia swoją przynależność do grup społecznych, w których na co dzień funkcjonuje: rodziny, grupy przedszkolnej, społeczności lokalnej i narodowej
1.17wymienia nazwę swojego kraju i jego stolicy, rozpoznaje symbole narodowe (godło, flagę, hymn), orientuje się, że Polska jest jednym z krajów Unii Europejskiej
1.18wskazuje funkcje różnych instytucji społecznych (np. rodziny, przedszkola)
1.19poznaje i pielęgnuje tradycje lokalne, regionalne i narodowe
1.20charakteryzuje wybrane elementy dziedzictwa kulturowego swojego regionu

22. Obszar osobisty: poznanie siebie, kierowanie sobą, wybieranie dobra (12)

2.1podejmuje różne aktywności, aby realizować swoje pomysły, tworzyć i odkrywać, co sprawia mu radość
2.2odkrywa swoje zainteresowania i nazywa swoje mocne strony
2.3układa i uzasadnia swój plan działania prowadzący do zakładanego rezultatu
2.4przewiduje i nazywa konsekwencje swoich decyzji i działań
2.5organizuje i porządkuje miejsce swojej aktywności
2.6dąży do ukończenia zadania mimo trudności, wykazując wytrwałość, zaangażowanie i otwartość na informację zwrotną i wskazówki innych
2.7wyraża satysfakcję z zadania wykonanego samodzielnie lub w grupie, docenia swój wysiłek
2.8wykazuje postawę akceptacji tego, że popełnianie błędów jest czymś naturalnym w procesie uczenia się i stanowi okazję do zdobywania nowych umiejętności
2.9rozpoznaje i nazywa swoje emocje związane z różnymi sytuacjami, aktualnymi i z przeszłości
2.10odróżnia potrzeby od pragnień (zachcianek), nazywa swoje potrzeby i proponuje sposób ich zaspokojenia, wyraża sprzeciw w sytuacjach niepewności, zagrożenia, braku komfortu
2.11ma przekonanie, że nauczyciel lub inne dzieci mogą stanowić wsparcie w trudnych sytuacjach, w razie potrzeby prosi o pomoc
2.12stosuje znane mu sposoby radzenia sobie ze stresem

33. Obszar językowy: komunikowanie się ze światem (21)

3.1uczestniczy w rozmowie, aktywnie słuchając innych osób i wypowiadając się w sposób zrozumiały, przedstawia i próbuje uzasadnić swoją opinię
3.2w wypowiedziach posługuje się zdaniami, zwraca uwagę na poprawność gramatyczną i artykulacyjną lub, w razie potrzeby, używa komunikacji wspomagającej i alternatywnej
3.3słucha wypowiedzi innych osób oraz tekstów czytanych, takich jak opowiadania, wiersze, baśnie, legendy, mówi o swoich ulubionych książkach
3.4rozpoznaje możliwe źródła informacji, korzysta z zachęt do samodzielnego poszukiwania odpowiedzi na nurtujące je pytania
3.5obdarza uwagą dzieci i dorosłych, aby rozumieć to, co mówią i czego oczekują, dopytuje, gdy nie jest czegoś pewne
3.6analizuje zdobyte informacje i dostrzega te, które są dla niego niewiarygodne lub się wykluczają
3.7ocenia zgodność uzyskiwanych informacji z własnymi obserwacjami i doświadczeniami
3.8odtwarza i przekształca treść bajek i opowieści, tworzy własne historie
3.9dzieli się swoimi wyobrażeniami, skojarzeniami i pomysłami typu „co by było, gdyby”
3.10eksperymentuje z językiem, tworzy rymowanki i nowe słowa
3.11zapamiętuje i recytuje wierszyki oraz inne krótkie teksty
3.12opowiada treść obrazków i historyjek obrazkowych, mówi o swoich przeżyciach, obserwacjach, ważnych zdarzeniach
3.13odczytuje znaczenie podstawowych symboli i znaków, tworzy własne symbole, aby wyrazić za ich pomocą określoną informację
3.14dokonuje analizy i syntezy głoskowej wybranych wyrazów, wypowiada prawidłowo głoski
3.15kreśli linie i kształty zawierające elementy graficzne obecne w literach: łuki, pętelki, fale, owale, zygzaki
3.16podejmuje próby pisania liter, wyrazów i krótkich komunikatów w wybrany przez siebie sposób
3.17podejmuje próby samodzielnego czytania wyrazów i krótkich tekstów, w tym uzupełnionych obrazkiem
3.18nazywa wybrane obiekty z najbliższego otoczenia w języku obcym nowożytnym
3.19reaguje na proste polecenia w języku obcym nowożytnym
3.20uczestniczy w prostej sytuacji komunikacyjnej w języku obcym nowożytnym
3.21powtarza wierszyki i śpiewa piosenki w języku obcym nowożytnym

44. Obszar matematyczny: odkrywanie matematyki wokół siebie (15)

4.1opisuje sytuacje problemowe bliskie swojemu doświadczeniu, rozpoznaje ich przyczyny
4.2poszukuje najlepszych rozwiązań problemu, w razie potrzeby radzi się innych, porównuje wyniki różnych działań, identyfikuje rozwiązania, które sprawdzają się najlepiej
4.3stosuje wybrane rozwiązanie i ocenia jego skuteczność
4.4charakteryzuje obiekty wokół siebie, porównuje je ze sobą pod względem wielkości i liczby
4.5klasyfikuje obiekty według co najmniej dwóch cech jednocześnie
4.6liczy w możliwym dla siebie zakresie
4.7wyznacza wynik dodawania i odejmowania, pomagając sobie liczeniem na palcach lub na innych zbiorach zastępczych
4.8waży i mierzy różne przedmioty, ustala wartość pomiaru, stosując własne i powszechnie przyjęte narzędzia i jednostki miar
4.9odczytuje zapis cyfrowy liczb, które obserwuje w najbliższym otoczeniu (np. w kalendarzu, na budynkach, na znakach drogowych, ceny w sklepach)
4.10przedstawia wartości liczbowe na różne sposoby graficzne
4.11określa kierunki i relacje przestrzenne między obiektami
4.12posługuje się pojęciami dotyczącymi następstwa czasu (np. wczoraj, dzisiaj, jutro, rano, wieczorem), posługuje się nazwami pór roku, dni tygodnia i miesięcy
4.13rozpoznaje figury geometryczne płaskie: koło, trójkąt, kwadrat, prostokąt i niektóre bryły
4.14analizuje i tworzy szeregi oraz powtarzalne wzory, odnajduje symetrię w budowie obiektów przyrodniczych
4.15rozpoznaje monety i banknoty, wykonuje proste obliczenia

55. Obszar przyrodniczy: odkrywanie przyrody i dbanie o nią (12)

5.1rozpoznaje i nazywa rośliny oraz zwierzęta, a także elementy przyrody nieożywionej z najbliższego otoczenia
5.2analizuje i bada elementy najbliższego otoczenia, wyciąga wnioski z obserwacji, opisuje zmiany zachodzące w otoczeniu i wymienia niektóre zależności występujące w przyrodzie (np. wzrost roślin, cykle dnia i nocy, pory roku) oraz zjawiska pogodowe
5.3zadaje pytania o interesujące je zagadnienia, pyta o przyczyny i cele zaobserwowanych zjawisk i podejmowanych działań, formułuje przypuszczalne wyjaśnienia, sprawdza ich trafność
5.4dokumentuje zaobserwowane obiekty, zjawiska oraz procesy zachodzące w przyrodzie
5.5wyraża troskę o rośliny i zwierzęta, objaśnia zasady odpowiedzialnej opieki nad zwierzętami domowymi
5.6wskazuje na planie, mapie lub globusie znane mu miejsca
5.7opisuje Ziemię jako kulę, która razem z innymi planetami krąży wokół Słońca
5.8korzysta z narzędzi ogrodniczych przy pielęgnacji roślin ozdobnych i użytkowych
5.9opisuje zależności między wybranymi roślinami i zwierzętami
5.10rozpoznaje zwierzęta i rośliny z różnych ekosystemów oraz stref klimatycznych
5.11segreguje odpady, mając świadomość pozytywnych skutków dla przyrody i gospodarki
5.12stosuje zasady rozważnego korzystania z zasobów naturalnych

66. Obszar techniczny: poznawanie techniki przez działanie (9)

6.1ustala właściwości różnych materiałów
6.2wymienia etapy budowania obiektów powstających w najbliższym otoczeniu, rozróżnia materiały, z których powstają budynki
6.3tworzy budowle płaskie i przestrzenne z wykorzystaniem różnorodnych materiałów konstrukcyjnych, w tym naturalnych i z odzysku, narzędzi i spoiw; analizuje efekty własnych działań, szuka możliwych ulepszeń
6.4buduje maszyny proste – kołowrót, równię pochyłą – i wyjaśnia ich zastosowanie w urządzeniach codziennego użytku
6.5buduje obwody elektryczne z użyciem żarówki, brzęczyka i silnika
6.6wskazuje przykłady urządzeń zasilanych energią z różnych źródeł
6.7przestrzega zasad bezpiecznego korzystania z urządzeń elektrycznych i narzędzi
6.8podaje przykłady maszyn i urządzeń, które ułatwiają ludziom życie
6.9opisuje różne środki transportu i infrastrukturę znajdujące się w najbliższej okolicy oraz bezpieczne sposoby korzystania z nich

77. Obszar cyfrowy: przygotowanie do bezpiecznego funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym (5)

7.1korzysta z instrukcji do wykonania zadania, tworzy własne instrukcje
7.2rozpoznaje urządzenia cyfrowe i określa do czego służą
7.3wskazuje podstawowe zasady higieny cyfrowej
7.4wskazuje zagrożenia związane z korzystaniem z Internetu, w tym wynikające z udostępniania informacji o sobie i swoich bliskich
7.5określa wpływ mediów na życie codzienne, rozpoznaje reklamy i ma świadomość, czemu one służą

88. Obszar artystyczny: odbieranie i tworzenie sztuki (8)

8.1poszukuje nowych form ekspresji, tworzyw i technik wyrazu artystycznego do przedstawienia świata i swoich przeżyć, wyraża własne pomysły
8.2łączy poznane elementy – przedmioty, obrazy, kształty, słowa, dźwięki, wzorce, symbole – w nowe układy, w nieoczywisty sposób
8.3wyraża swoje opinie o dziełach sztuki
8.4słucha muzyki, śpiewa, tańczy, tworzy melodie i improwizacje ruchowe, muzykuje – indywidualnie i w grupie
8.5rozpoznaje wybrane instrumenty muzyczne, tworzy własne instrumenty muzyczne z różnych materiałów i gra na nich
8.6wciela się w różne role podczas spontanicznych i organizowanych działań teatralnych
8.7zauważa różnice w dynamice, tempie, barwie i wysokości dźwięków, określa nastrój muzyki
8.8wyjaśnia pojęcia określające różne sposoby wyrazu artystycznego – w muzyce, sztukach wizualnych i teatrze

99. Obszar ruchowy: rozwijanie się w ruchu, dbanie o zdrowie i bezpieczeństwo (11)

9.1podejmuje spontaniczne i zorganizowane aktywności ruchowe (indywidualnie i w grupie) w trosce o zdrowy rozwój
9.2uczestniczy w grach terenowych i zabawach ruchowych, ucząc się zasad współzawodnictwa
9.3orientuje się w schemacie własnego ciała i wykorzystuje zmysły w zadaniach ruchowych
9.4podczas ruchu rozwija podstawowe umiejętności ruchowe, wykorzystując koordynację, równowagę, siłę, zręczność, zwinność, szybkość, skoczność, wytrzymałość
9.5posługuje się przedmiotami o zróżnicowanej wielkości i zróżnicowanym ciężarze, stopniowo wymagającymi większej precyzji ruchów
9.6prawidłowo trzyma i kontroluje siłę nacisku dłoni na narzędzie pisarskie
9.7samodzielnie wykonuje czynności samoobsługowe
9.8wyjaśnia, na czym polega zdrowy styl życia, stara się przestrzegać reguł z nim związanych (np. dba o prawidłową postawę ciała)
9.9rozpoznaje sytuacje, w których zagrożone są jego bezpieczeństwo lub autonomia
9.10zgłasza potrzebę odpoczynku, objawy złego samopoczucia, odczuwane dolegliwości, poszukuje dla siebie bezpiecznych i przyjaznych przestrzeni
9.11w czasie aktywności ruchowych przestrzega zasad bezpieczeństwa na terenie przedszkola i poza nim

Tę samą listę z kolumną na notatki do planu pracy i listą kontrolną 11 doświadczeń edukacyjnych wyślemy Ci jako PDF (8 stron A4).

Pobierz pełną listę osiągnięć w PDF

Wpisując e-mail, zamawiasz bezpłatny zestaw „Nowa podstawa programowa 2026: wszystkie osiągnięcia dziecka” (PDF) oraz zapisujesz się na nasz newsletter z informacjami handlowymi i edukacyjnymi. Administratorem Twoich danych jest Emocjolandia sp. z o.o. Szczegóły oraz zasady rezygnacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności. Twoje dane są u nas bezpieczne. Możesz wypisać się w każdej chwili.

Obszar osobisty i społeczny: czego dokładnie wymaga nowa podstawa

Dwa pierwsze obszary opisują to, co w praktyce nazywa się edukacją emocjonalną i społeczną. W podstawie z 2017 r. odpowiadały im obszary emocjonalny i społeczny; nowy dokument formułuje je jako konkretne, obserwowalne umiejętności. Na koniec wychowania przedszkolnego dziecko m.in.:

„mówi o emocjach, które ludzie mogą przeżywać w różnych sytuacjach życia codziennego”
(obszar społeczny, pkt 7);
„szanuje wszystkie dzieci, ich różne upodobania i potrzeby, podaje przykłady wypowiedzi i zachowań, które mogłyby być dla kogoś krzywdzące”
(społeczny, pkt 8);
„wspiera inne dzieci w pokonywaniu smutku, bezradności i poszukiwaniu rozwiązań problemu”
(społeczny, pkt 11);
„dąży do ukończenia zadania mimo trudności, wykazując wytrwałość, zaangażowanie i otwartość na informację zwrotną”
(osobisty, pkt 6);
„wykazuje postawę akceptacji tego, że popełnianie błędów jest czymś naturalnym w procesie uczenia się”
(osobisty, pkt 8);
„rozpoznaje i nazywa swoje emocje związane z różnymi sytuacjami, aktualnymi i z przeszłości”
(osobisty, pkt 9);
„odróżnia potrzeby od pragnień (zachcianek), nazywa swoje potrzeby i proponuje sposób ich zaspokojenia, wyraża sprzeciw w sytuacjach niepewności, zagrożenia, braku komfortu”
(osobisty, pkt 10);
„ma przekonanie, że nauczyciel lub inne dzieci mogą stanowić wsparcie w trudnych sytuacjach, w razie potrzeby prosi o pomoc”
(osobisty, pkt 11);
„stosuje znane mu sposoby radzenia sobie ze stresem”
(osobisty, pkt 12).

Każdy z tych punktów wymaga sytuacji, w których dziecko może nazwać emocję, potrzebę albo sposób radzenia sobie, a nauczyciel ma czym tę sytuację zbudować: kartami, plakatami, grą, zeszytem ćwiczeń. Dla przedszkoli przygotowaliśmy materiały do nowej podstawy programowej dla przedszkola rozpisane według obszaru i numeru osiągnięcia, tak aby dało się je od razu powiązać z rocznym planem pracy.

Co powinien umieć 3-latek, 4-latek, 5-latek i 6-latek według nowej podstawy?

Nowa podstawa nie dzieli osiągnięć na roczniki. Wszystkie 113 punktów opisuje to, co dziecko potrafi na koniec wychowania przedszkolnego, czyli zwykle jako sześciolatek przed pójściem do szkoły. W grupach trzy-, cztero- i pięciolatków lista wyznacza kierunek pracy, a nie wymagania do odhaczenia.

Osiągnięcia na grupy wiekowe rozpisuje nauczyciel, korzystając z programu wychowania przedszkolnego, który wybrała placówka. Rozporządzenie wymaga natomiast, żeby nauczyciele obserwowali dzieci „w możliwie różnorodnych sytuacjach”, omawiali wyniki obserwacji z rodzicami i opracowywali diagnozę dojrzałości szkolnej dla dzieci, które w danym roku idą do szkoły.

Tak może wyglądać rozpisanie dwóch osiągnięć na kolejne grupy. To nasz przykład, a nie zapis z rozporządzenia.

Osiągnięcie 2.9: „rozpoznaje i nazywa swoje emocje związane z różnymi sytuacjami, aktualnymi i z przeszłości”

3-latki

nazywa radość, smutek i złość, wskazując je na obrazku albo na twarzy dorosłego

4-latki

mówi, co czuje w danej chwili, i dodaje, co się stało („jestem zły, bo…”)

5-latki

rozróżnia więcej emocji, np. strach, wstyd i dumę, i opowiada o nich w kręgu

6-latki

wraca do sytuacji z przeszłości i nazywa emocje, które wtedy czuło, także mieszane

Osiągnięcie 1.9: „szuka rozwiązań w sytuacjach spornych, rozwiązuje proste konflikty z pomocą dorosłych lub innych dzieci”

3-latki

w sporze o zabawkę przyjmuje rozwiązanie, które proponuje dorosły

4-latki

z pomocą dorosłego proponuje jedno rozwiązanie, np. zamianę albo czekanie na swoją kolej

5-latki

szuka rozwiązania razem z drugim dzieckiem, a dorosły pilnuje zasad rozmowy

6-latki

samo rozwiązuje prosty konflikt albo prosi o pomoc inne dziecko lub dorosłego

Kompetencje fundamentalne, przekrojowe i sprawczość: nowy język dokumentu

Wiele osób szuka w nowej podstawie „kompetencji kluczowych”. Tego terminu rozporządzenie nie używa. Dokument porządkuje kompetencje inaczej:

Kompetencje fundamentalne

to podstawa dalszego uczenia się. Są cztery: językowe (rozumienie i tworzenie wypowiedzi), matematyczne (rozumowanie i użycie pojęć matematyki w praktyce), cyfrowe (bezpieczne i krytyczne korzystanie z technologii) oraz ruchowe (świadome rozwijanie własnego potencjału ruchowego).

Kompetencje przekrojowe

to zdolność działania w różnych sytuacjach, w przedszkolu i poza nim. Dzielą się na trzy grupy:

poznawcze: rozwiązywanie problemów, krytyczne myślenie, kreatywne myślenie;
społeczne: współpraca oraz dbanie o innych („zdolność do empatycznego dostrzegania, nazywania i wspierania realizacji potrzeb innych osób i zbiorowości”);
osobiste: kierowanie sobą oraz dbanie o siebie, które obejmuje „rozpoznawanie, nazywanie i wyrażanie emocji, radzenie sobie ze stresem i wyznaczanie bezpiecznych granic w relacjach z innymi”.

Sprawczość

to trzecia warstwa: „podejmowanie autonomicznych działań mających pozytywny wpływ na osobę, która je podejmuje, i inne osoby (otoczenie) oraz branie za te działania odpowiedzialności”. Rozporządzenie wiąże ją z poczuciem przynależności do wspólnoty, nastawieniem na rozwój, przekonaniem o własnej skuteczności i samoregulacją. Dzieci rozwijają sprawczość m.in. przez udział w podejmowaniu decyzji dotyczących grupy, prowadzenie obserwacji i eksperymentów, prezentowanie efektów swojej pracy oraz przyjmowanie i udzielanie informacji zwrotnej.

Podstawa podkreśla, że dzieci „w naturalny sposób rozwijają swoje kompetencje przekrojowe w trakcie zabawy oraz w sytuacjach edukacyjnych tworzonych przez nauczyciela”. Nie chodzi więc o osobne zajęcia z kompetencji, tylko o to, jak zaprojektowana jest zabawa i codzienny rytm dnia.

W praktyce ten układ oznacza, że plan pracy i obserwacja dziecka powinny obejmować trzy pytania: co dziecko potrafi (osiągnięcia w obszarach), jakie kompetencje rozwija (fundamentalne i przekrojowe) oraz na ile działa z własnej inicjatywy (sprawczość).

Doświadczenia edukacyjne: siedem co roku i cztery raz w trakcie edukacji

Nowością, którą łatwo przeoczyć, są obowiązkowe doświadczenia edukacyjne. Rozporządzenie wymienia je jako coś, co dziecko robi, a nie coś, co nauczyciel może zaproponować.

Co najmniej raz w roku szkolnym dziecko:

jest odbiorcą sztuki: słucha koncertu, ogląda przedstawienie teatralne, odwiedza muzeum lub teatr;
prowadzi i ilustruje obserwacje przyrody;
pracując w grupie, wysiewa i uprawia warzywa, zioła lub kwiaty;
pracując w grupie, przygotowuje wspólne wyjście i bierze w nim udział;
pracując w grupie, odgrywa uzgodnioną rolę w przygotowaniu i realizacji występu lub spotkania społeczności lokalnej (np. dzień babci i dziadka, święto narodowe, piknik rodzinny);
uczestniczy w wydarzeniu promującym zdrowy styl życia (np. w przedszkolnych zawodach sportowych);
pracując w grupie, prezentuje innym swoją wiedzę lub efekty wspólnych działań (np. plakat, wystawa, kronika).

Przynajmniej raz w trakcie edukacji przedszkolnej dziecko:

przez minimum 10 kolejnych dni tworzy z różnych materiałów, w tym z odzysku, własne zabawki zamiast zabawek tradycyjnych;
pracując w grupie, przygotowuje makietę wybranej przestrzeni (np. najbliższej okolicy, miasta przyszłości);
pracując w grupie, planuje i podejmuje działanie na rzecz innych (np. młodszych dzieci, osób starszych);
planuje i robi w grupie zakupy w sklepie.

Praktyczna wskazówka: doświadczenia „raz w trakcie edukacji” najłatwiej zgubić, bo żaden pojedynczy rok ich nie wymusza. Warto rozpisać wszystkie jedenaście na grupy wiekowe i miesiące już na początku roku szkolnego, a przy dzieciach, które dołączają do przedszkola później, sprawdzić, czego jeszcze nie doświadczyły.

Warunki realizacji: co zmienia się w codziennej pracy przedszkola

Część „Warunki i sposób realizacji” to najbardziej praktyczny fragment dokumentu. Wymienia jedenaście warunków i priorytetów (m.in. wszechstronny rozwój, aktywność poznawcza, wychowanie, dobrostan, przestrzeń edukacyjna, edukacja włączająca, metody nauczania, wspólnota, rodzina) i przekłada je na konkretne zapisy.

Przestrzeń sali i pięć stref.

Nauczyciele „w przemyślany sposób kształtują przestrzeń sali i przedszkola, tak aby sprzyjała uczeniu się oraz dobrostanowi dzieci”. Jako stałe strefy rozporządzenie proponuje: czytelnictwa, budowania i konstruowania, działań artystycznych, umiejętności odpoczywania oraz odkrywania świata nauki i przyrody. Strefa odpoczywania to kąciki wyciszenia, „szczególnie pomocne dla dzieci wymagających wsparcia w zakresie regulacji emocji i przetwarzania bodźców sensorycznych”, wyposażone np. w słuchawki wyciszające, miękkie siedziska, przytulanki obciążeniowe, lampki o ciepłym świetle oraz zabawki sensoryczne i antystresowe. Aranżacja ma uwzględniać bariery architektoniczne i sensoryczne.

Samodzielność w codziennych czynnościach.

Dzieci powinny mieć możliwość nakrywania do stołu, samodzielnego nakładania posiłków, sprzątania po nich, porządkowania sali i przygotowania się do wyjścia. Posiłki mają być „celebrowane”: spokojnie, z nauką posługiwania się sztućcami, bez presji, że trzeba zjeść wszystko i szybko.

Ekrany.

Dzieci „nie korzystają indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych”, z wyjątkiem dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, dla których urządzenie jest racjonalnym usprawnieniem. Nauczyciel używa urządzeń do celów dydaktycznych „tylko w niezbędnym zakresie”, z zachowaniem higieny cyfrowej. Rozporządzenie wprost wymaga, aby w przygotowaniu dzieci do świata cyfrowego „aktywny udział” brali rodzice.

Powietrze.

Zajęcia na świeżym powietrzu codziennie, w każdej grupie wiekowej, a co najmniej raz w tygodniu pobyt poza budynkiem przedszkola dłuższy niż godzina. Wyjątkiem są dni z alertami Rządowego Centrum Bezpieczeństwa lub szczególnie niesprzyjającą pogodą.

Zabawa swobodna i rytm dnia.

Codzienna zabawa swobodna jest „nieodzownym warunkiem” rozwoju i realizacji programu. Pobyt w przedszkolu opiera się na rytmie dnia, który daje dzieciom poczucie bezpieczeństwa i kontroli, szczególnie ważne dla dzieci ze specjalnymi potrzebami rozwojowymi.

Pomoce drukowane jako uzupełnienie.

Dzieci „najlepiej uczą się przez osobiste działanie i zaangażowanie”, a „Wszelkie pomoce drukowane mają charakter uzupełniający, umożliwiają utrwalenie wiedzy i umiejętności dzieci”. To ważna wskazówka przy doborze materiałów: karty pracy i zeszyty mają wspierać doświadczenie, nie je zastępować.

Obserwacja i współpraca z rodzicami.

Nauczyciele obserwują dzieci „w możliwie różnorodnych sytuacjach”, informują rodziców o postępach, omawiają wyniki obserwacji i ustalają zakres wsparcia. Dla dzieci, które w danym roku idą do szkoły, opracowują diagnozę dojrzałości szkolnej.

Język obcy i języki mniejszości.

Nauka języka obcego nowożytnego odbywa się przez zabawę, zintegrowana z codziennymi czynnościami. Rozporządzenie określa też, kiedy przygotowanie do języka obcego nie dotyczy dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego.

Jak wdrożyć nową podstawę programową w przedszkolu: plan dla dyrektora

Poniższy plan porządkuje wdrożenie w siedmiu krokach. Szczegółową listę kontrolną z odwołaniami do przepisów znajdziesz w osobnym artykule: Kompas Jutra 2026 w przedszkolu: 7 rzeczy, które warto sprawdzić.

1
Program wychowania przedszkolnego.
Sprawdź, czy program, z którego korzysta placówka, jest zgodny z nową podstawą. Dyrektor dopuszcza program do użytku po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej (art. 22a ustawy o systemie oświaty). Jeżeli statut odwołuje się do podstawy z 2017 r., wymaga aktualizacji.
2
Plan pracy według dziewięciu obszarów.
Przebuduj roczny plan tak, aby każdy obszar i każde z jedenastu doświadczeń edukacyjnych miały swoje miejsce w kalendarzu grup.
3
Arkusze obserwacji i diagnoza gotowości szkolnej.
Narzędzia zbudowane pod cztery obszary z 2017 r. nie pasują do nowego układu. Zaktualizuj je przed pierwszymi obserwacjami w roku 2026/2027, uwzględniając kompetencje i sprawczość.
4
Przestrzeń.
Przejrzyj sale pod kątem pięciu stref, w szczególności kącika wyciszenia i strefy konstruowania, oraz dostępności dla dzieci z niepełnosprawnościami.
5
Zasady ekranowe.
Spisz zasady placówki dotyczące urządzeń ekranowych i przekaż je rodzicom; podstawa czyni z higieny cyfrowej wspólną odpowiedzialność przedszkola i rodziny.
6
Rodzice.
Zaplanuj, jak i kiedy informujesz rodziców o nowym układzie obserwacji, o doświadczeniach edukacyjnych (część z nich, jak wyjścia czy zakupy w sklepie, wymaga ich zgody i udziału) oraz o zasadach dotyczących ekranów.
7
Materiały do obszaru osobistego i społecznego.
Do zapisów o emocjach, potrzebach, konfliktach i radzeniu sobie ze stresem potrzebne są pomoce, po które nauczyciel sięga codziennie. Dobieraj je według numeru osiągnięcia, które mają wspierać, a nie według tematu tygodnia.

Pomoce, które pomogą w praktyce

Do zapisów z obszaru osobistego i społecznego, rozpisane według obszaru i numeru osiągnięcia:

Zestaw przedszkolny do nowej podstawy programowej4 bloki, 30 pozycji, faktura 14 dni dla placówek. Karty emocji dla dzieci54 karty do nazywania i rozpoznawania emocji (obszar osobisty, pkt 9). Zadania mindfulness: karty dla dziecisposoby radzenia sobie ze stresem i wyciszenia (obszar osobisty, pkt 12).

Nowa podstawa programowa 2026 przedszkole: PDF do pobrania

Pełny tekst rozporządzenia wraz z załącznikiem nr 1 (podstawa programowa wychowania przedszkolnego, s. 3–23 pliku): Dz. U. z 2026 r. poz. 378, PDF na stronie Dziennika Ustaw.
Karta rozporządzenia w ISAP (metryka, akty zmieniające): isap.sejm.gov.pl, Dz.U. 2026 poz. 378.
Pełna lista 113 osiągnięć i lista kontrolna doświadczeń edukacyjnych (PDF, 8 stron A4, z kolumną na notatki do planu pracy): podaj adres e-mail, a wyślemy Ci link do pliku.

Lista 113 osiągnięć i doświadczeń edukacyjnych w PDF

Najczęstsze pytania o nową podstawę programową wychowania przedszkolnego 2026

Kogo obowiązuje nowa podstawa programowa 2026?

Wszystkie przedszkola, oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych oraz inne formy wychowania przedszkolnego (punkty i zespoły przedszkolne), publiczne i niepubliczne, a także ośrodki, w których dzieci z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizują roczne przygotowanie przedszkolne. W szkole podstawowej nowa podstawa wchodzi w roku 2026/2027 tylko w klasach I i IV.

Od kiedy obowiązuje nowa podstawa programowa w przedszkolu?

Od roku szkolnego 2026/2027, czyli od 1 września 2026 r., od razu we wszystkich grupach wiekowych. Nie ma okresu przejściowego ani wdrażania rocznikami.

Jaka jest aktualna podstawa programowa wychowania przedszkolnego?

Od roku szkolnego 2026/2027 obowiązuje podstawa z rozporządzenia Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 378, załącznik nr 1). Zastąpiła podstawę z 14 lutego 2017 r., która w zakresie wychowania przedszkolnego traci moc.

Co powinien umieć 5-latek według nowej podstawy programowej?

Podstawa nie ma osobnej listy dla pięciolatków. Opisuje 113 osiągnięć na koniec wychowania przedszkolnego, a nauczyciel rozkłada je na grupy w planie pracy. Przykład takiego rozpisania znajdziesz w sekcji o 3-, 4-, 5- i 6-latkach.

Gdzie znajdę pełną listę osiągnięć z numerami?

W tym artykule, w sekcji „Pełna lista 113 osiągnięć z numerami”, oraz w PDF do pobrania (8 stron A4). PDF ma dodatkowo kolumnę na notatki do planu pracy i listę kontrolną doświadczeń edukacyjnych.

Ile obszarów ma nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego?

Dziewięć: społeczny, osobisty, językowy, matematyczny, przyrodniczy, techniczny, cyfrowy, artystyczny i ruchowy. Podstawa z 2017 r. miała cztery: fizyczny, emocjonalny, społeczny i poznawczy.

Jakie są kompetencje kluczowe w przedszkolu w 2026 roku?

Rozporządzenie nie posługuje się terminem „kompetencje kluczowe”. Opisuje kompetencje fundamentalne (językowe, matematyczne, cyfrowe, ruchowe), kompetencje przekrojowe (poznawcze, społeczne, osobiste) oraz sprawczość dziecka. Jeżeli w dokumentacji placówki używano dotąd pojęcia kompetencji kluczowych, warto przejść na nazewnictwo z nowej podstawy.

Czy Kompas Jutra dotyczy przedszkoli?

Tak. „Reforma 26. Kompas Jutra” to nazwa, pod którą MEN prowadzi reformę edukacji. Dla przedszkoli oznacza ona przede wszystkim nową podstawę programową wychowania przedszkolnego opisaną w tym artykule.

Czy dzieci w przedszkolu mogą korzystać z tabletów i tablic interaktywnych?

Dzieci nie korzystają w przedszkolu indywidualnie i samodzielnie z urządzeń ekranowych. Wyjątkiem są dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, dla których takie urządzenie jest racjonalnym usprawnieniem. Nauczyciel może używać urządzeń do celów dydaktycznych, ale tylko w niezbędnym zakresie.

Czy trzeba napisać nowy program wychowania przedszkolnego?

Program musi być zgodny z nową podstawą programową. Placówka może korzystać z programu wydawniczego dostosowanego do nowej podstawy albo z programu własnego, w obu przypadkach po dopuszczeniu przez dyrektora z opinią rady pedagogicznej.

Gdzie pobrać nową podstawę programową 2026 dla przedszkola w PDF?

Oficjalny tekst jest dostępny bezpłatnie w Dzienniku Ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 378). Załącznik nr 1 to podstawa programowa wychowania przedszkolnego. Link znajduje się w sekcji „PDF do pobrania” powyżej.

Materiały do nowej podstawy programowej dla przedszkola

Emocjolandia tworzy pomoce do edukacji emocjonalnej i społecznej dzieci, z których korzysta ponad 1100 przedszkoli i szkół w Polsce. Na potrzeby nowej podstawy przygotowaliśmy zestaw dla przedszkoli: 4 bloki tematyczne, 30 pozycji, a przy każdej z nich obszar i numer osiągnięcia, które wspiera. Zestaw można zamówić w całości albo blokami, z fakturą z 14-dniowym terminem płatności dla placówek. Szczegóły i formularz zapytania: zestaw przedszkolny do nowej podstawy programowej 2026.

Zobacz zestaw przedszkolny

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij, aby ocenić

Średnia ocena 1 / 5. Liczba głosów 1

Brak głosów. Oceń artykuł!