Jak emocjonalnie przygotować dziecko na powrót do szkoły?

Powrót do szkoły po wakacjach to moment, który budzi wiele emocji – zarówno u dzieci, jak i u rodziców. Dla jednych to ekscytacja i radość ze spotkania kolegów, dla innych lęk, stres czy poczucie przytłoczenia. Niezależnie od tego, w której grupie znajduje się twoje dziecko i czy adaptacja szkolna to dla niego problem czy nie, jedno jest pewne: emocjonalne przygotowanie do szkoły ma ogromny wpływ na to, jak poradzi sobie w pierwszych tygodniach roku szkolnego.

Jak przygotować dziecko na powrót do szkoły nie tylko organizacyjnie, lecz także emocjonalnie, tak aby start był spokojny, bez niepotrzebnych napięć i stresu pierwszym dniem szkoły?

Na myśl o przygotowaniach do powrotu do szkoły pierwsze, co przychodzi do głowy, to zakupy nowych przyborów szkolnych: plecaka, zeszytów, butów na WF czy piórnika. Tymczasem to, czego dziecko najbardziej potrzebuje (oprócz tych oczywistych rzeczy), to poczucie bezpieczeństwa i wsparcie emocjonalne. Według raportu UNICEF 7 na 10 dzieci wskazuje na stres związany ze szkołą jako najpoważniejszy problem swojej codzienności.

Pierwsze dni po wakacjach często wiążą się ze stresem związanym ze zmianą rutyny, obawą przed nauczycielami i sprawdzianami, tęsknotą za swobodą i zabawą oraz niepewnością, czy uda się odnaleźć w grupie rówieśniczej. Jeśli te emocje nie zostaną zaopiekowane, dziecko może zareagować wycofaniem, buntem, a nawet problemami psychosomatycznymi, takimi jak ból brzucha, głowy czy trudności ze snem.

Co zrobić, gdy dziecko boi się iść do szkoły? Pierwszym krokiem powinna być rozmowa o emocjach, zanim pojawi się stres. Porusz temat szkoły tydzień lub dwa wcześniej. Zapytaj dziecko, na co czeka najbardziej i co budzi w nim niepokój. Dzięki temu oswoi własne emocje i poczuje, że nie jest z nimi samo. Po prostu bądź i słuchaj. Wspieraj malca i pomagaj mu budować poczucie własnej wartości oraz pewność siebie przed pierwszymi dniami w szkole.

Wsparcie dziecka w pierwszych dniach nowego roku szkolnego

Bardzo ważnym elementem jest również stworzenie nowej rutyny jeszcze przed pierwszym dzwonkiem. Powrót do szkoły po wakacjach bywa szokiem, jeśli dziecko do późna grało na komputerze i spało do południa. Stopniowe wprowadzanie regularnych godzin wstawania, wcześniejszego zasypiania czy np. wspólnych posiłków w godzinach, w jakich dziecko będzie kończyć lekcje, daje poczucie bezpieczeństwa i pomaga organizmowi odnaleźć się w szkolnym rytmie.

Warto też pokazywać dziecku pozytywną stronę szkoły. Radzenie sobie z lękiem u dzieci na pewno nie powinno polegać na jego wzmacnianiu ani nadziei, że będzie to motywujące do nauki. Zamiast straszyć je kolejnymi miesiącami ciężkiej nauki i obowiązkami, przypominaj o dobrych aspektach: spotkaniach z kolegami, nowych przygodach, ciekawych projektach. Dziecko potrzebuje zobaczyć, że szkoła to nie tylko obowiązki, ale także relacje i zabawa. Jeśli martwi się sprawdzianami i ocenami, warto ćwiczyć z nim radzenie sobie ze stresem w prostych scenkach albo sięgnąć po narzędzia, takie jak Karty Emocji czy zeszyt ćwiczeń „Radzę sobie ze stresem”. Dzięki nim dziecko uczy się nazywać to, co czuje, zanim pojawią się wybuch złości czy łzy.

Pomocne będą też ćwiczenia mindfulness! Warto wspomóc się w nich naszymi kartami. Na każdej z nich znajduje się ćwiczenie, które pomoże w ćwiczeniu uważności i odbodźcowaniu, co może mieć kluczowe znaczenie w  radzeniu sobie ze szkolnym stresem.

Dobrze jest również dawać dziecku poczucie wpływu. Nie chodzi o decydowanie o wszystkim i swoiste zmuszanie do dorosłości, a raczej o to, że może wybrać część przyborów szkolnych, strój na pierwszy dzień czy przekąskę do zjedzenia na przerwie. Te drobne decyzje budują w nim sprawczość i poczucie, że ma kontrolę nad swoją codziennością. Uczą również odpowiedzialności za własne decyzje. Równie pomocne jest dzielenie się osobistymi wspomnieniami. Dzieci często myślą, że tylko one się stresują. Jeśli opowiesz, jak ty czułaś/czułeś się w pierwszych dniach szkoły, co było trudne, a co pomocne, pokażesz, że emocje, które przeżywa, są czymś naturalnym i spotykają wiele osób.

Pierwsze tygodnie roku szkolnego są wyzwaniem także dla rodziców. Warto wtedy zachować spokój i nie bagatelizować problemów. Jeśli dziecko mówi, że się boi, nie odpowiadaj: „Nie przesadzaj”, a „Rozumiem, co czujesz”. Twoja obecność i gotowość do rozmowy po lekcjach, choćby krótkiej, daje dziecku poczucie wsparcia. Lepiej też sięgać po konsekwencje logiczne niż po kary – zamiast złościć się, że dziecko nie odrobiło lekcji, warto porozmawiać o tym, jak to wpłynie na jego wyniki czy wolny czas.